Jakie mogą być przyczyny pękającej skóry na dłoniach? Jak ją leczyć?

Jakie mogą być przyczyny pękania skóry na dłoniach?

Pękanie skóry dłoni może mieć wiele przyczyn. Wśród nich można wymienić czynniki zewnętrzne i wewnętrzne.

Czynniki zewnętrzne

Prowadzą do nadmiernego wysuszenia i podrażnienia skóry. Należą do nich m.in.:

• niska wilgotność powietrza (sucha skóra częściej pęka);
• ekspozycja na zimno i wiatr (zimą dłonie marzną i tracą wilgoć);
• częste mycie rąk mocnymi detergentami i brak odpowiedniej pielęgnacji po myciu – gorąca woda, silne mydła czy środki dezynfekujące na bazie alkoholu usuwają naturalne olejki ochronne ze skóry, przez co staje się ona szorstka i podatna na pękanie. Również praca z chemikaliami (np. przy sprzątaniu bez rękawic) oraz fizyczne urazy skóry (tarcie, kontakt z szorstkimi materiałami) mogą uszkadzać barierę hydrolipidową naskórka.

Czynniki wewnętrzne

Osoby z chorobami skóry, takimi jak atopowe zapalenie skóry (AZS) czy łuszczyca, często cierpią na nadmierną suchość i pękanie skóry na dłoniach. Czasem pękające dłonie są objawem alergii kontaktowej (np. na nikiel w biżuterii czy składniki kosmetyków) lub infekcji grzybiczej skóry. Ponadto niedobory witamin i mikroelementów (zwłaszcza witamin A, E, C oraz z grupy B) mogą pogarszać stan skóry. Wreszcie, odwodnienie organizmu i zbyt mała ilość zdrowych tłuszczów w diecie sprawiają, że skóra traci elastyczność i łatwiej pęka.

Na czym polega leczenie popękanej skóry dłoni?

Podstawą leczenia jest odpowiednia pielęgnacja – nawilżanie i regeneracja uszkodzonego naskórka – oraz eliminacja czynników drażniących.

Domowe sposoby i pielęgnacja

Ważne jest regularne natłuszczanie i nawilżanie skóry. W pielęgnacji warto wykorzystać naturalne składniki o działaniu nawilżającym i łagodzącym, takie jak:

• aloes – łagodzi podrażnienia i dostarcza skórze wilgoci;
• alantoina – nawilża i wspomaga gojenie ran;
• witamina A i E – nawilżają i wygładzają skórę, chroniąc ją przed działaniem wolnych rodników;
• oleje roślinne – wygładzają i zmiękczają skórę, tworząc na niej specjalny film;
• pantenol – działa łagodząco i przyspiesza gojenie ran;
• bisabolol – nawilża i wygładza skórę, ma działanie regenerujące i przeciwzapalne;
• masło shea – zawiera witaminy i kwasy tłuszczowe.

Myj ręce w letniej wodzie, używając łagodnych środków (bez agresywnych detergentów). Po myciu osusz dłonie miękkim ręcznikiem (nie trzyj mocno skóry) i od razu nałóż krem. Sięgaj po produkty regenerujące. Możesz użyć kosmetyk octenisept® protect & repair krem, który regeneruje i natłuszcza suchą skórę, a także łagodzi podrażnienia, przyspieszając gojenie naskórka i wzmacniając barierę ochronną.

W ciągu dnia staraj się nie dopuszczać do uczucia ściągnięcia – jeśli skóra jest sucha, posmaruj ją kremem ponownie.

Gojenie głębokich pęknięć

Jeżeli na dłoniach pojawiły się głębokie pęknięcia, trzeba potraktować je jak małe rany. Przede wszystkim zadbaj o czystość – umyj delikatnie popękane miejsca letnią wodą i łagodnym mydłem. Następnie zdezynfekuj powstałe ranki – najlepiej użyć bezalkoholowego antyseptyku, np. lekiem octenisept® spray, który odkaża, nie powodując pieczenia. Po osuszeniu skóry nałóż cienką warstwę żelu przyspieszającego gojenie , np. wyrób medyczny octenisept® żel, i zabezpiecz pęknięcia plasterkiem lub jałowym opatrunkiem. Taki opatrunek ochroni uszkodzoną skórę przed brudem i urazami, stwarzając dogodne warunki do zagojenia. Gdy pęknięcia się zabliźnią, wróć do regularnego nawilżania dłoni, by zapobiec nawrotom problemu.

W jaki sposób zapobiegać pękaniu skóry dłoni?

Aby dłonie pozostały miękkie i gładkie, warto na co dzień stosować kilka zasad pielęgnacyjnych.

1. Chroń ręce przed czynnikami zewnętrznymi – zimą noś ciepłe rękawiczki, żeby zabezpieczyć skórę przed mrozem i wiatrem. Do prac domowych (sprzątanie, zmywanie) używaj rękawic ochronnych, aby ograniczyć kontakt skóry z detergentami.
2. Myj ręce ostrożnie – unikaj mycia rąk w bardzo gorącej wodzie oraz silnie perfumowanymi mydłami, które mogą przesuszać skórę. Używaj letniej wody i łagodnych mydeł o neutralnym pH. Po umyciu zawsze delikatnie osusz dłonie i od razu wmasuj krem nawilżający.
3. Nawilżaj skórę od zewnątrz i od wewnątrz – regularnie kremuj ręce, szczególnie po myciu i przed wyjściem na zewnątrz (zwłaszcza zimą). Warto także dbać o odpowiednie nawodnienie organizmu (pij ok. 2 litry wody dziennie) oraz zbilansowaną dietę bogatą w witaminy A, E, C i zdrowe kwasy tłuszczowe, które wpływają na stan skóry. Dobrze nawodniona „od wewnątrz” skóra jest bardziej elastyczna i mniej skłonna do pękania.
4. Dbaj o kondycję skóry na co dzień – unikaj gwałtownych zmian temperatury (np. wychodzenia z ciepłego pomieszczenia na mróz bez ochrony dłoni). Raz na jakiś czas możesz wykonać zabieg regenerujący – np. maskę lub kąpiel parafinową – by wzmocnić barierę lipidową. Zwracaj uwagę na pierwsze objawy przesuszenia (szorstkość, świąd) i reaguj od razu, zwiększając częstotliwość aplikacji kremu.

Jeśli mimo właściwej pielęgnacji skóra na dłoniach nadal pęka lub problem się nasila (np. pękają także inne obszary ciała jak łokcie czy stopy), warto zasięgnąć porady dermatologa. Być może konieczne będzie zastosowanie specjalistycznych preparatów leczniczych.

Najczęściej zadawane pytania

Czym smarować bardzo suche, pękające dłonie?

Najlepiej sprawdzają się kremy lub maści o właściwościach regenerujących. Szukaj preparatów zawierających np. lanolinę, wazelinę, masło shea, ceramidy, a także witaminy A+E, pantenol czy mocznik. Składniki te uzupełniają brakujące lipidy w naskórku i wiążą wilgoć, dzięki czemu skóra odzyskuje elastyczność. Unikaj natomiast balsamów na bazie alkoholu oraz silnie perfumowanych kremów, które mogą dodatkowo podrażniać skórę.

Mam pęknięcia skóry na dłoniach, które krwawią – co robić?

Takie głębokie pęknięcia trzeba traktować jak małe rany. Przede wszystkim utrzymuj je w czystości – delikatnie przemyj wodą z łagodnym mydłem i używaj środka odkażającego. Następnie posmaruj pęknięcia maścią antyseptyczną lub przyspieszającą gojenie i załóż plaster albo opatrunek. Noś opatrunek, dopóki skóra się nie zagoi, a potem wróć do częstego kremowania dłoni. Jeżeli rany są bardzo bolesne lub wyglądają na zakażone (sączy się ropa, skóra wokół jest zaczerwieniona), zgłoś się do lekarza – może być potrzebny np. antybiotyk lub specjalny opatrunek leczniczy.

Bibliografia

1. World Health Organization, Guidelines for Wound Management in the Community Setting, WHO, 2019.
2. Baranoski, Sharon, i Ayello, Elizabeth A. Wound Care Essentials: Practice Principles. Wolters Kluwer Health, 2020.
3. Perry A.D. i in., Zapalenie skóry rąk: etiologia, rozpoznanie i leczenie, https://podyplomie.pl/publish/system/articles/pdfarticles/000/014/647/original/9-17.pdf?1481031938 [dostęp 07.2025].
4. Kwiatkowska B., Jak dbać o skórę z problemami?, Wydawnictwo Pascal, Bielsko-Biała 2022.
5. Narbutt J., Najczęstsze dermatozy w praktyce lekarza rodzinnego, Wydawnictwo Edra Urban & Partner, Wrocław 2019.